Dwór wiejski. T. 3 : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w mieście mieszkającym (Nakwaska Karolina) str. 19
w siebie wciągnie, już zsę więcej nie chwyta. Rana się octem tęgim przemywa i jak najdłużej w jątrzącym stanie utrzymuje. Kamień zaś kobrowy robi się jak następuje: bierze się kość od nogi wolowej — to jest sam piszczel od kolana do kopyta, szpik w niej zostawiając. Zakopuje w popiół i ogień na wierzchu nakłada, równo i ciągle go utrzymując przez całe 24 godzin. Wydobywa się kość wtedy i ta zupełnie czarną i gładką być powinna. Na kawałki ią następnie porąbać należy, ale dość duże, aby i większą ranę okryć mogły. Kość okrągła od stawu nie jest przydatną. Te kawałki chowają się w szafie z lekarstwami, można je przez wiele lat tuk trzymać.
Kamizelki. Łokieć materyi póltorałokciowej wychodzi na kamizelkę zwyczajną — a półtora łokcia płótna, tejże szerokości, na podszewkę.
Mężczyzna ochronny, może ładne mieć kamizelki z końców długich szarfowych halsztuchów, jakie są teraz w modzie, jeżeli materya piękna i droga, warta zachodu. Te szarfy się tylko we środku zużywają, a przy końcach są jeszcze zupełnie jak nowe.
Kamlot. Wyrób ten przyjemny dla mężczyzn na lato, dla lekkości, ma jednak tę wadę, że nie trwały; jak wszelkie materye mięszane z wełny i jedwabiu, pada się on. Z kamlotu robią strzeleckie pólfraczki, kurtki, czamarki i spodnie. — Jest to tani wyrób.
Karat. Waga, podług której dobroć złota się poznaje i waży brylanty. Karat złota waży 24 grany, czyli 1/4 części uncyi. Karat brylantu tylko 4 grany waży.
Karuk. Karuk stolarski można w stanie płynu na zawsze utrzymać, dając w niego spirytusu i octu, gdy się rozpuści. Długo się tak przechowuje i używa na zimno.
Kamizelki. Łokieć materyi póltorałokciowej wychodzi na kamizelkę zwyczajną — a półtora łokcia płótna, tejże szerokości, na podszewkę.
Mężczyzna ochronny, może ładne mieć kamizelki z końców długich szarfowych halsztuchów, jakie są teraz w modzie, jeżeli materya piękna i droga, warta zachodu. Te szarfy się tylko we środku zużywają, a przy końcach są jeszcze zupełnie jak nowe.
Kamlot. Wyrób ten przyjemny dla mężczyzn na lato, dla lekkości, ma jednak tę wadę, że nie trwały; jak wszelkie materye mięszane z wełny i jedwabiu, pada się on. Z kamlotu robią strzeleckie pólfraczki, kurtki, czamarki i spodnie. — Jest to tani wyrób.
Karat. Waga, podług której dobroć złota się poznaje i waży brylanty. Karat złota waży 24 grany, czyli 1/4 części uncyi. Karat brylantu tylko 4 grany waży.
Karuk. Karuk stolarski można w stanie płynu na zawsze utrzymać, dając w niego spirytusu i octu, gdy się rozpuści. Długo się tak przechowuje i używa na zimno.
Karuk rybi. Bierze go się od 2. do 4. lotów do galarety półmiskowej. Karuk rybi robi się z pęcherzy jesiotrowych, przywożą go z Rossyi. (Patrz użytek rybiego karuku w tomie II. )
Karczochy. Najpiękniejsze u nas są krakowskie w Czarnej wsi pod Krakowem uprawiane. Odwieczne gnoje miejskie, które tam wywożono, miały tak użyźnić ziemię, że w tej wsi najpiękniejsze warzywa się rodzą. Do tego też dołączyć trzeba przemysł, staranie i nabyte doświadczenie czarnowiejskich mieszkańców, którzy się odznaczają pracowitością, a zatem i dobrym bytem.
Aby mieć karczochy bardzo duże, trzeba je wdłuż łodygi naciąć o trzy cale poniżej kwiata, gdy tenże wielkości kurzego jaja będzie; w ten otwór dwucalowy, zasadza się patyczek, aby się nie mógł zasklepić; liście zaś karczocha się u góry związują, aby się do kupy trzymały.
Kwiat karczochów i kardów ma własność kwaszenia mleka. Bierze się go szczyptę, wiąże w mały płocienny węzełek i w wodę wrzącą zanurza: trzeba, aby z niego ociekła, lecz póki jeszcze mokry, wyciska się z tego węzełka sok i wpuszcza do mleka; można też dać węzełek w mleko i wraz z temże gotować; lub nareszcie trzymać go przez kilka godzin w zimnej mocno osolonej wodzie.
Karton. Gruby perkal, bardzo pospolity i tani, zdatny tylko na firanki i na podszewki.
Z białych wyrobów bawełnianych w teraźniejszych czasach odznaczają się: Molapolam zupełnie do cienkiego płótna podobny, który za granicą powszechnie na koszule mężczyźni używają. Shirting angielski i szwajcarski podobnież na koszule, nie tyle piękny, ale tańszy, jak molapolam. Kalikot francuzki czyłi rzadki perkal. Batyst szeroki bawełniany. Zaknot (Jaconnat) itd.
Karczochy. Najpiękniejsze u nas są krakowskie w Czarnej wsi pod Krakowem uprawiane. Odwieczne gnoje miejskie, które tam wywożono, miały tak użyźnić ziemię, że w tej wsi najpiękniejsze warzywa się rodzą. Do tego też dołączyć trzeba przemysł, staranie i nabyte doświadczenie czarnowiejskich mieszkańców, którzy się odznaczają pracowitością, a zatem i dobrym bytem.
Aby mieć karczochy bardzo duże, trzeba je wdłuż łodygi naciąć o trzy cale poniżej kwiata, gdy tenże wielkości kurzego jaja będzie; w ten otwór dwucalowy, zasadza się patyczek, aby się nie mógł zasklepić; liście zaś karczocha się u góry związują, aby się do kupy trzymały.
Kwiat karczochów i kardów ma własność kwaszenia mleka. Bierze się go szczyptę, wiąże w mały płocienny węzełek i w wodę wrzącą zanurza: trzeba, aby z niego ociekła, lecz póki jeszcze mokry, wyciska się z tego węzełka sok i wpuszcza do mleka; można też dać węzełek w mleko i wraz z temże gotować; lub nareszcie trzymać go przez kilka godzin w zimnej mocno osolonej wodzie.
Karton. Gruby perkal, bardzo pospolity i tani, zdatny tylko na firanki i na podszewki.
Z białych wyrobów bawełnianych w teraźniejszych czasach odznaczają się: Molapolam zupełnie do cienkiego płótna podobny, który za granicą powszechnie na koszule mężczyźni używają. Shirting angielski i szwajcarski podobnież na koszule, nie tyle piękny, ale tańszy, jak molapolam. Kalikot francuzki czyłi rzadki perkal. Batyst szeroki bawełniany. Zaknot (Jaconnat) itd.
Kaszel bydląt. Weź garść Lichen caninus, namocz go w kwarcie uryny świeżo wypuszczonej i cieplej; nazajutrz dolej trochę wody mąką zabielonej i daj bydlęcia się napić. Po kilku dniach powtarzanego napoju kaszel zupełnie ustaje.
Kataplazmy czyli okładania. Najczęściej używane są: rozmiękczające lub rozpędzające. Pierwszych celem jest otworzenie wrzodu przez zmiękczenie skóry; drugich zniszczenie zapalenia i nabrzmiałości niedopuszczając ropienia. Do rzędu pierwszych należą: papki z bulki w mleku gotowane, liście ślazowe, cebulki liliowe, tez gotowane i rozgniatane — te przykładają się na ciepło. Do drugich liczą się okładania z mąki lnianej w odwarze z bzowego kwiatu (do tej się daje kilka kropel extractum saturni na każdy płatek} rumianek z bzem na sucho w materacykach, kamforą nacierane itd,
Surowe ziemniaki tarte są najlepszym środkiem do rozpędzenia poczynającej zanokcicy, uśmierzają ból i nie puszczają ropienia.
Na przyciśniony lub przygnieciony palec niema lepszego okładania, jak z siekanej zielonej pietruszki posypanej miałkim cukrem, bierze się jej dość sporo na płatek i palec zawija,
Katar. Jedna z najskuteczniejszych tyzan czyli napojów na katar jest: odwar z korzeni ślazowych rozgotowanych z przydatkiem szczypty maczku polnego; cukrem ją osłodzić trzeba i pić na ciepło, często powtarzając.
Najlepszy sposób ustrzeżenia się katarów jest: mieć zawsze nogi suche i dobrze obute, grube podeszwy na błotne czasy; chodzić dużo osobliwie, gdy się zimno czuje, unikać zbyt gwałtownych poruszeń ciała, które wzniecają za wielkie poty.
Kataplazmy czyli okładania. Najczęściej używane są: rozmiękczające lub rozpędzające. Pierwszych celem jest otworzenie wrzodu przez zmiękczenie skóry; drugich zniszczenie zapalenia i nabrzmiałości niedopuszczając ropienia. Do rzędu pierwszych należą: papki z bulki w mleku gotowane, liście ślazowe, cebulki liliowe, tez gotowane i rozgniatane — te przykładają się na ciepło. Do drugich liczą się okładania z mąki lnianej w odwarze z bzowego kwiatu (do tej się daje kilka kropel extractum saturni na każdy płatek} rumianek z bzem na sucho w materacykach, kamforą nacierane itd,
Surowe ziemniaki tarte są najlepszym środkiem do rozpędzenia poczynającej zanokcicy, uśmierzają ból i nie puszczają ropienia.
Na przyciśniony lub przygnieciony palec niema lepszego okładania, jak z siekanej zielonej pietruszki posypanej miałkim cukrem, bierze się jej dość sporo na płatek i palec zawija,
Katar. Jedna z najskuteczniejszych tyzan czyli napojów na katar jest: odwar z korzeni ślazowych rozgotowanych z przydatkiem szczypty maczku polnego; cukrem ją osłodzić trzeba i pić na ciepło, często powtarzając.
Najlepszy sposób ustrzeżenia się katarów jest: mieć zawsze nogi suche i dobrze obute, grube podeszwy na błotne czasy; chodzić dużo osobliwie, gdy się zimno czuje, unikać zbyt gwałtownych poruszeń ciała, które wzniecają za wielkie poty.
Kazimirek. Półsukno, z którego się robią kamizelki, spodnie męzkie i damskie Amazonki czyli ubiory konne. Kazimirek jest wyrób trwały, nawet prać się daje, ale od molów go dobrze strzedz trzeba. Kazimirek jest lepszy jak sukno Jmperial i Zefir zwane, które są rzadkie i nie tak chodziwe.
Kitajka. Patrz jedwabne materye.
Klepisko. Miejsce, na którem się zboże młóci na przeciwko bram wchodnich czyli wierz ej. Powinno być mocno ubite i jak najgładziej uklepane. Należy więc wykopać ziemię na stopę głębokości i nałożyć na miejscu wyrzuconem, gliny mieszanej z 1/10 częścią wapna gaszonego, tę warsztwę się bije mocno i daje jej przeschnąć, potem nowy pokład się daje. Wody bardzo mało dobierać należy. Klepisko tak urządzone trwa lat 30. W wielu miejscach za granicą mają klepiska z desek jak podłoga, ale pod nią bywa próżne miejsce. Są one jakby elastyczne i przez to zboże wybija dobrze.
Klej do naprawiania fajansu i polewanej gliny. Weź garść mąki pszennej najpiękniejszej; wyrób z niej ciasto z wodą; niech będzie gęste i twardo wygniecione w bryłę; tę trzymaj dwoma rękami pod rynewką, którą ciągłe, lecz pomału płynie woda od pompy, wyrabiaj tę kulę w miarę, jak woda na nią pada, dopóki klejowata tylko część nie pozostanie, ta się już więcej nie rozpuści; stan ostatni rozpoznasz, gdy woda z pod ręki czystą odchodzić będzie. Tego kleju bardzo cienką warsztwę dasz na stłuczone miejsce naczynia., które chcesz spoić, drugą część szczelnie przyłożysz i potrzymasz ściśnięte do kupy, aż wyschnie. Tak naklejony fajans równej jest mocy z niestłuczonym. Ale kleju takiego przechowywać nie można, od razu go się używa.
Kitajka. Patrz jedwabne materye.
Klepisko. Miejsce, na którem się zboże młóci na przeciwko bram wchodnich czyli wierz ej. Powinno być mocno ubite i jak najgładziej uklepane. Należy więc wykopać ziemię na stopę głębokości i nałożyć na miejscu wyrzuconem, gliny mieszanej z 1/10 częścią wapna gaszonego, tę warsztwę się bije mocno i daje jej przeschnąć, potem nowy pokład się daje. Wody bardzo mało dobierać należy. Klepisko tak urządzone trwa lat 30. W wielu miejscach za granicą mają klepiska z desek jak podłoga, ale pod nią bywa próżne miejsce. Są one jakby elastyczne i przez to zboże wybija dobrze.
Klej do naprawiania fajansu i polewanej gliny. Weź garść mąki pszennej najpiękniejszej; wyrób z niej ciasto z wodą; niech będzie gęste i twardo wygniecione w bryłę; tę trzymaj dwoma rękami pod rynewką, którą ciągłe, lecz pomału płynie woda od pompy, wyrabiaj tę kulę w miarę, jak woda na nią pada, dopóki klejowata tylko część nie pozostanie, ta się już więcej nie rozpuści; stan ostatni rozpoznasz, gdy woda z pod ręki czystą odchodzić będzie. Tego kleju bardzo cienką warsztwę dasz na stłuczone miejsce naczynia., które chcesz spoić, drugą część szczelnie przyłożysz i potrzymasz ściśnięte do kupy, aż wyschnie. Tak naklejony fajans równej jest mocy z niestłuczonym. Ale kleju takiego przechowywać nie można, od razu go się używa.