Dwór wiejski. T. 3 : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w mieście mieszkającym (Nakwaska Karolina) str. 21
i nad którą oczy tracą. Tak to pracowita nędza, zdrowie nawet poświęcać musi. aby wyjednać sobie sposób do życia, dogadzając przepychom bogaczy!..
W Saxonii naśladują teraz, dość dokładnie koronki brabanckie, nie mają jednak one ani cienkości, ani trwałości pierwszych. W fabrykach tych między górami się znajdujących, zaledwie 4 grosze polskie kobieta na dzień zarabia.
Blondyny jedwabne piękniejsze są i bardziej strojne od koronek, lecz dla nietrwałości nader kosztowne (patrz pranie koronek i blądyny).
Koszyki. Nadzwyczajnie jest ważną rzeczą dla gospodyni mieć potrzebne sprzęty i naczynia do użytku. Kilka koszy i koszyków powinna ona trzymać w zapasie, oprócz tych, które są w użyciu codziennem. W kuchni musi być kosz na obierzyny z jarzyn, w ogrodzie na każdy owoc osobno; w sionkach na śmiecie, w chowalni też od przypadku. Płaskich ładnie plecionych koszyków na owoce mieć ci radzę dostatkiem. Widziałam u jednej pani w Przemyskiem (w Galicyi) dużą tacę plecioną nader zgrabnie, z koszykiem dużym na środku do niej przytwierdzonym, w koło zaś były maleńkie poustawiane, każdy owoc miał swój osobny koszyk. Tak na podwieczorek dane frukta przystrojone kwiatami i liściami świeżemi zdobią stół i śliczny widok sprawiają. Gdy gdzie komu posyłasz owoce, nie za pomnij upominać się o próżne koszyki, brak ich jak mówię jest nader przykry. Gdybyś nie dbała o nie, prędkoby cały twój zapas się wypróżnił, bo u nas mało kto umie oddawać...
Gdy koszyk pożółknie i już nie ładny, jeszcze go można farbą olejną pokostować na żółto, ciemno lub czarno — i tem się odnowi.
W Saxonii naśladują teraz, dość dokładnie koronki brabanckie, nie mają jednak one ani cienkości, ani trwałości pierwszych. W fabrykach tych między górami się znajdujących, zaledwie 4 grosze polskie kobieta na dzień zarabia.
Blondyny jedwabne piękniejsze są i bardziej strojne od koronek, lecz dla nietrwałości nader kosztowne (patrz pranie koronek i blądyny).
Koszyki. Nadzwyczajnie jest ważną rzeczą dla gospodyni mieć potrzebne sprzęty i naczynia do użytku. Kilka koszy i koszyków powinna ona trzymać w zapasie, oprócz tych, które są w użyciu codziennem. W kuchni musi być kosz na obierzyny z jarzyn, w ogrodzie na każdy owoc osobno; w sionkach na śmiecie, w chowalni też od przypadku. Płaskich ładnie plecionych koszyków na owoce mieć ci radzę dostatkiem. Widziałam u jednej pani w Przemyskiem (w Galicyi) dużą tacę plecioną nader zgrabnie, z koszykiem dużym na środku do niej przytwierdzonym, w koło zaś były maleńkie poustawiane, każdy owoc miał swój osobny koszyk. Tak na podwieczorek dane frukta przystrojone kwiatami i liściami świeżemi zdobią stół i śliczny widok sprawiają. Gdy gdzie komu posyłasz owoce, nie za pomnij upominać się o próżne koszyki, brak ich jak mówię jest nader przykry. Gdybyś nie dbała o nie, prędkoby cały twój zapas się wypróżnił, bo u nas mało kto umie oddawać...
Gdy koszyk pożółknie i już nie ładny, jeszcze go można farbą olejną pokostować na żółto, ciemno lub czarno — i tem się odnowi.
Koszula męzka. Na zwyczajną męzką koszulę bierze się płótna sześcioćwierciowej szerokości pięć łokci polskich, to jest trzy i pół na stan, łokieć na rękawy; pół łokcia na kołnierz, ćwikle, naramienniki, mankiety. Teraźniejsza moda robienia koszul w kształcie bluz jest bardzo dobra, to jest, że zamiast naramienników daje się podwójne płótno jak u bluzy na klapę od szyi, co umniejsza robotę, bo już kliników do kołnierza się wcale nie robi, tylko jedna sztuczka ze wszystkiem. Pod otworem przednim u stanu należy dać klapkę z pętelką, do której się zapina guzik u gatek przyszyty, co na dół koszulę ściąga i gładko fałdy trzyma. Jeżeli cały przód fałdowany w koszuli, wtedy do sześciu łokci płótna na nią wychodzi. Francuzi na zimę noszą koszule z tyłu otwarte, aby piersi nie odsłaniać. W podróż, polowanie, na rano, kolorowe koszule są wygodne. Koszule z pięknego bardzo płótna nie należy dużo krochmalić, gdyż to je niszczy. Guziki z perłowej macicy też drze płótno, jeżeli się koszule maglują, trzeba albo nie maglować, lub też mieć płaskie, czy odejmujące się guziki. Noszenie fałszywych półkoszulek i kołnierzyków, lokajom za ledwie tylko przystoi, którzy nie są wstanie często prać kazać; a chcą niby czysto chodzić.
Koszula kobieca. Na średniego wzrostu kobietę, potrzeba płótna zwyczajnej szerokości cztery łokcie i pół na stan, pół łokcia na rękawy, jeżeli się ich dużo na raz kraje, wtedy bowiem zostają kawałki na cwikle. Dobrze jest dawać, jak teraz zwyczaj, — osobne czworograniaste ramiączka, mniej się one drą jak wykrawane gorsy. Przykrawając, trzeba uważać na nić w płótnie, gdyż krzywo krajana, później się ciągnie i źle leży, także kliny muszą mieć kształt zgrabny. Najlepszy szew jest podszewkowany, zeszywać tylko brzegi, nic nie warto, bo te nigdy dość równe
Koszula kobieca. Na średniego wzrostu kobietę, potrzeba płótna zwyczajnej szerokości cztery łokcie i pół na stan, pół łokcia na rękawy, jeżeli się ich dużo na raz kraje, wtedy bowiem zostają kawałki na cwikle. Dobrze jest dawać, jak teraz zwyczaj, — osobne czworograniaste ramiączka, mniej się one drą jak wykrawane gorsy. Przykrawając, trzeba uważać na nić w płótnie, gdyż krzywo krajana, później się ciągnie i źle leży, także kliny muszą mieć kształt zgrabny. Najlepszy szew jest podszewkowany, zeszywać tylko brzegi, nic nie warto, bo te nigdy dość równe
nie mogą i z czasem się wydzierają. Batystowych koszul nikomu nie radzę, są one za wietkie, gniotą się i nie dość ciało od wpływu powietrza bronią. Używanie bielizny bawełnianej dla kobiet, nie jest bardzo zdrowem.
Krajki. Krajek od sukna, które kupujesz nie wyrzucaj, są one doskonałe do obijania drzwi w zimie, także do wiązania drzewek. Dając robotę krawcowi, odrzynaj je.
Krepa. Wyrób jedwabno-niciany Ładne są krepowe suknie dla młodych osób, ale na podszycie kapeluszów nigdy krepy nie dawaj, ciągnie się ona, i gdy na wilgoci pobędzie, wisi jak worek. Krepę dość dobrze prać można. W kolorze czarnym krepa, należy do grubej żałoby.
Krochmal. Na wsi trzeba go umieć koniecznie robić, kupny jest zły i drogi, a domowy nie trudny do przysposobienia i tyle go trzeba w ciągu roku, że warto się zając tą pracą.
Weź więc pszenicy, ile ci potrzeba — ćwierć, mniej więcej; — wybierz najstaranniej zepsute ziarna i wszelkie nieczystości. Przemyj rękami, wycierając w trzech wodach zimnych; jeżeli zaś trzecią razą woda czystą z pod ręki nie odchodzi, jeszcze więcej przemywać należy, Gdy oczyścisz pszenicę, nalej nań wody czystej miękiej, zostaw w miejscu spokojnem w starannie okrytem naczyniu. Dnia następnego odlej wodę, daj świeżej, też miękiej, i zimnej; przemyj i wycieraj rękami, jak wczoraj po kilka razy, nalej znów świeżej wody i zostaw, nakrywając przez dni dziewięć. Już wtedy powinna odejść łupina, a ziarna czyste zostawać, osobliwie, jeżeliś dobrze każdego dnia w rękach przecierała i wymywała starannie; jeżeli jeszcze w palcach czujesz twardość, moczyć dłużej wypada. Nakoniec widząc jakby mączkę na spodzie wody białą i bez żadnych gruczołków, odlej wodę, wyłóż krochmal na czystą płachtę, osusz
Krajki. Krajek od sukna, które kupujesz nie wyrzucaj, są one doskonałe do obijania drzwi w zimie, także do wiązania drzewek. Dając robotę krawcowi, odrzynaj je.
Krepa. Wyrób jedwabno-niciany Ładne są krepowe suknie dla młodych osób, ale na podszycie kapeluszów nigdy krepy nie dawaj, ciągnie się ona, i gdy na wilgoci pobędzie, wisi jak worek. Krepę dość dobrze prać można. W kolorze czarnym krepa, należy do grubej żałoby.
Krochmal. Na wsi trzeba go umieć koniecznie robić, kupny jest zły i drogi, a domowy nie trudny do przysposobienia i tyle go trzeba w ciągu roku, że warto się zając tą pracą.
Weź więc pszenicy, ile ci potrzeba — ćwierć, mniej więcej; — wybierz najstaranniej zepsute ziarna i wszelkie nieczystości. Przemyj rękami, wycierając w trzech wodach zimnych; jeżeli zaś trzecią razą woda czystą z pod ręki nie odchodzi, jeszcze więcej przemywać należy, Gdy oczyścisz pszenicę, nalej nań wody czystej miękiej, zostaw w miejscu spokojnem w starannie okrytem naczyniu. Dnia następnego odlej wodę, daj świeżej, też miękiej, i zimnej; przemyj i wycieraj rękami, jak wczoraj po kilka razy, nalej znów świeżej wody i zostaw, nakrywając przez dni dziewięć. Już wtedy powinna odejść łupina, a ziarna czyste zostawać, osobliwie, jeżeliś dobrze każdego dnia w rękach przecierała i wymywała starannie; jeżeli jeszcze w palcach czujesz twardość, moczyć dłużej wypada. Nakoniec widząc jakby mączkę na spodzie wody białą i bez żadnych gruczołków, odlej wodę, wyłóż krochmal na czystą płachtę, osusz
na drugą przekładając; rozrzuć na płótnie wystawionem na słońce, czy w pokoju, czy w ogrodzie tak, aby ani deszcz nie zamoczył; ani nikt nie powalał. Susz, póki zupełnie nie wyschnie, inaczejby prędko krochmal spleśniał.
W taki sposób urządza się też mączka ryżowa, o której wspominam, mówiąc o praniu.
Gdy krochmal będzie gotowy, ponakładaj nim worki papierowe i trzymaj je w chowalni.
Gdy się robi krochmal w większej ilości, już go się tylko wodą nalewa, a zamiast wycierania rękoma, nogami go stłoczy, gdy rozmoknie. Zawsze jednak wybierać i czyścić pszenicę wypada jak najstaranniej. Pierwsza mączka, która na dno opadnie, będzie najpiękniejsza; druga zaś poślednia (patrz pranie).
Króliki. Gdy króliki lub zające przychodzą do ogrodu i psują w nim krzewy, jak się to często zdarza tam, gdzie ogrodzenie nie dość mocne, należy siarkę zapalić w miejscu, gdzie nawykły wyjadać; przez kilka wieczorów spłoszone i wypędzone nieprzyjemnym zapachem, zaniechają swe odwiedziny.
Krowy, dobroć ich co do mleka. Rozliczne są sposoby poznawania dobroci krów do mleka, i różne sekreta mają gospodynie w tym względzie. Nadmienię tu o jednym nowo wynalezionym. Prosty chłop z pod Bordeaux Wydał pisemko, w którym ogłasza, iż dobroć krowy do mleka, poznać można po rosnącej sierści na udach do góry od wymion; im więcej i na dłuższej przestrzeni wyrasta jej do góry, tem krowa ma być lepsza do mleka, im mniej, tem gorsza, a ta, u której rośnie na dół, zupełnie zła. Rozliczne były w tym względzie doświadczenia czynione nader mozolne i nieprzyjemne na kilkudziesiąt krowach, przez
W taki sposób urządza się też mączka ryżowa, o której wspominam, mówiąc o praniu.
Gdy krochmal będzie gotowy, ponakładaj nim worki papierowe i trzymaj je w chowalni.
Gdy się robi krochmal w większej ilości, już go się tylko wodą nalewa, a zamiast wycierania rękoma, nogami go stłoczy, gdy rozmoknie. Zawsze jednak wybierać i czyścić pszenicę wypada jak najstaranniej. Pierwsza mączka, która na dno opadnie, będzie najpiękniejsza; druga zaś poślednia (patrz pranie).
Króliki. Gdy króliki lub zające przychodzą do ogrodu i psują w nim krzewy, jak się to często zdarza tam, gdzie ogrodzenie nie dość mocne, należy siarkę zapalić w miejscu, gdzie nawykły wyjadać; przez kilka wieczorów spłoszone i wypędzone nieprzyjemnym zapachem, zaniechają swe odwiedziny.
Krowy, dobroć ich co do mleka. Rozliczne są sposoby poznawania dobroci krów do mleka, i różne sekreta mają gospodynie w tym względzie. Nadmienię tu o jednym nowo wynalezionym. Prosty chłop z pod Bordeaux Wydał pisemko, w którym ogłasza, iż dobroć krowy do mleka, poznać można po rosnącej sierści na udach do góry od wymion; im więcej i na dłuższej przestrzeni wyrasta jej do góry, tem krowa ma być lepsza do mleka, im mniej, tem gorsza, a ta, u której rośnie na dół, zupełnie zła. Rozliczne były w tym względzie doświadczenia czynione nader mozolne i nieprzyjemne na kilkudziesiąt krowach, przez