Dwór wiejski. T. 3 : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w mieście mieszkającym (Nakwaska Karolina) str. 24
Lekarstwo na rozwolnienie żołądka dla dzieci i osób osłabionych. Weź garść liści brzoskwinowych, świeżych lub suszonych, nalej ukropem, niech naciągnie do jutra; osłodź, wypij szklankę rano.
Lekarstwo na odmrożenie nóg. Weź ćwierć funta ałunu w proszku, wsyp w kwartę gotującego się tęgiego octu; gdy się rospuści, odstaw. Wlej w butelkę, trzymaj do użytku.
W tym płynie na ciepło, ile zbolała część odmrożona znieść może, maczają się płatki płócienne i przykładają co parę godzin. Nawet otwarte rany od oziębienia goją się tem lekarstwem. Gdy palce odmrożone od nóg nadzwyczajnie pieką i świerzbią, należy je świeżym olejkiem migdałowym lekko posmarować, nosząc tak w dzień, jak w nocy póki trwa stan rozdrażnienia, pończochy czy szkarpetki z niebielonych nici.
Lekarstwo na ból twarzy (Tic douloureux) zwany.
Gdy gwałtowny ból czujesz w szczękach i twarzy, weź x apteki wodę podług przepisu:
Cyanceret Polapi gr. 1V.
Tinct Opii 3. ij.
W tej się maczają płatki i na zbolałą twarz przykładają, zmieniając, gdy wyschnie.
Lekarstwo na rumatyzm. Weż olejku Hioscyami 3. j nacieraj część bolącą, wytrzyj flanelą, weź flanelowy kaftanik lub gatki.
Lekarstwo na krwawą biegunkę. Ze najwięcej na wsiach mieszkające osoby, dalekie od rad i ratunku lekarskiego, zwykły sobie szkodzić w tej chorobie, używając środków przeciwnych — rozpalających, wstrzymujących, za któremi łatwo zapalenie wnętrzności przychodzi, przytaczam tu najprościejsze podręczne, a zawsze skuteczne lekarstwa.
Lekarstwo na odmrożenie nóg. Weź ćwierć funta ałunu w proszku, wsyp w kwartę gotującego się tęgiego octu; gdy się rospuści, odstaw. Wlej w butelkę, trzymaj do użytku.
W tym płynie na ciepło, ile zbolała część odmrożona znieść może, maczają się płatki płócienne i przykładają co parę godzin. Nawet otwarte rany od oziębienia goją się tem lekarstwem. Gdy palce odmrożone od nóg nadzwyczajnie pieką i świerzbią, należy je świeżym olejkiem migdałowym lekko posmarować, nosząc tak w dzień, jak w nocy póki trwa stan rozdrażnienia, pończochy czy szkarpetki z niebielonych nici.
Lekarstwo na ból twarzy (Tic douloureux) zwany.
Gdy gwałtowny ból czujesz w szczękach i twarzy, weź x apteki wodę podług przepisu:
Cyanceret Polapi gr. 1V.
Tinct Opii 3. ij.
W tej się maczają płatki i na zbolałą twarz przykładają, zmieniając, gdy wyschnie.
Lekarstwo na rumatyzm. Weż olejku Hioscyami 3. j nacieraj część bolącą, wytrzyj flanelą, weź flanelowy kaftanik lub gatki.
Lekarstwo na krwawą biegunkę. Ze najwięcej na wsiach mieszkające osoby, dalekie od rad i ratunku lekarskiego, zwykły sobie szkodzić w tej chorobie, używając środków przeciwnych — rozpalających, wstrzymujących, za któremi łatwo zapalenie wnętrzności przychodzi, przytaczam tu najprościejsze podręczne, a zawsze skuteczne lekarstwa.
Jak się tylko krwawa biegunka pokaże, przy niej boleść wewnątrz, trzeba zażyć łyżkę stołową oliwy przedniej lub olejku migdałowego z łyżeczką cukru miałko tłuczonego i łyżeczką gum my arabskiej w proszku dwa lub trzy razy na dzień. Lawatywa z korzenia ślazowego (w bardzo malej ilości dla tego, aby jak najdłużej ją wstrzymać można), leżenie w łóżku kataplazmy na brzuch z siemienia lnianego lub tłustej kaszy i nareszcie kąpiel ciepła i dyeta, oto są środki, które prędko przy Boskiej poinotry do zdrowia przyprowadzają.
Lekarstwo na kurcz żołądka. Co wieczór wypić pół kubka oliwy przedniej, do której się wbija żółtko od jaja 2. łyżką cukru cierpliwie przez parę miesięcy zażywać, póki boleści zupełnie nie ustaną. nosić flanelę na ciele i ciepło w ogólności się trzymać.
Lekarstwo od fluxyi. Tysiączne są da te środki; jednak bólu tego jeszcze dużo widać. Najpewniej więc zapobiegać Onemu. Pierwszy środek czystość, mieszkanie, o ile być może suche, częste przechadzanie się zimą i latem, mycie się zimną woda, poczem dobrze należy suchem wycierać się ręcznikiem lub flanelą.
Ze ochędożne zachowanie gęby jest jedynym środkiem do zabespieczenia zębów od zepsucia, okazują Anglicy. U nich klimat wilgotny, raczej psuć, jak naprawiać powinienby zęby, jednak przeciwnie, Anglicy mają zęby śliczne i zdrowe, gdy tymczasem Niemcy w kraju najpiękniejszym, w klimacie umiarkowanym, nie będąc, ani na zimna gwałtowne, ani na burze wystawieni, już około lat 30. oszpeceni i szczerbaci chodzą; co więcej, widziemy Amerykanów z północy, synów przesiedlonych Niemców, którzy przyjąwszy obyczaje angielskie w Stanach Zjednoczonych, już w drugiem pokoleniu czerstwą płeć i śklniące, od białości zęby
Lekarstwo na kurcz żołądka. Co wieczór wypić pół kubka oliwy przedniej, do której się wbija żółtko od jaja 2. łyżką cukru cierpliwie przez parę miesięcy zażywać, póki boleści zupełnie nie ustaną. nosić flanelę na ciele i ciepło w ogólności się trzymać.
Lekarstwo od fluxyi. Tysiączne są da te środki; jednak bólu tego jeszcze dużo widać. Najpewniej więc zapobiegać Onemu. Pierwszy środek czystość, mieszkanie, o ile być może suche, częste przechadzanie się zimą i latem, mycie się zimną woda, poczem dobrze należy suchem wycierać się ręcznikiem lub flanelą.
Ze ochędożne zachowanie gęby jest jedynym środkiem do zabespieczenia zębów od zepsucia, okazują Anglicy. U nich klimat wilgotny, raczej psuć, jak naprawiać powinienby zęby, jednak przeciwnie, Anglicy mają zęby śliczne i zdrowe, gdy tymczasem Niemcy w kraju najpiękniejszym, w klimacie umiarkowanym, nie będąc, ani na zimna gwałtowne, ani na burze wystawieni, już około lat 30. oszpeceni i szczerbaci chodzą; co więcej, widziemy Amerykanów z północy, synów przesiedlonych Niemców, którzy przyjąwszy obyczaje angielskie w Stanach Zjednoczonych, już w drugiem pokoleniu czerstwą płeć i śklniące, od białości zęby
zyskali. Nie ma więc jak czystość od dzieciństwa, która
zapobiega zepsuciu kości, a przeto i boleściom. Radzę ci zatem pilnuj ochędóstwa, tak sama, jak w swej młodej rodzinie; nieograniczaj się na wycieraniu zębów palcem, nacierając parę fazy wody w usta, (którą niektórzy, zapewne przez oszczędność na swe ręcę jeszcze spluwają); lecz wyczyszczaj je twardemi szczoteczkami wszędzie starannie zewnątrz i wewnątrz, skrob język rogiem, aby osad na nim będący nie zamotał gęby; płócz usta zawsze letnią wodą, zrana, wieczór i po zasiadach, umywaj się zaś zewnątrz codziennie rano zimną wodą, a i ozdobę twarzy pozyskasz i bólu nieznośnego się ustrzeżesz (patrz ból zębów).
Lenistwo. Bardzo brzydka niebespieczna, a zagęszczona u nas wada! Panowie i panie żalą się, że ich podwładni podpadają lenistwu; lecz przyłożywszy rękę na serce, niech powiedzą, czy im w tym względzie ze stanowiska swego nie dają przykładu? Mężom tu dasz pokój, bo nie im przypisana ma książka, lecz wy panie przyznajcie, czyście tak czynne, jak żony, matki, gospodynie być powinny? Czy wam się nie marzy, że zatrudnienie jest wam ubliżeniem, elegancyą próżnowanie, — pańskością niedbanie o swe rzeczy, — wytwornością zasklepienie się w zaropiałych błędach? Obym was przekonać mogła, — już naprzód prawo Boskie przytaczając, że nikomu Bóg leniwym być nie pozwala; że przy zatrudnieniu stanie się życie wasze weselsze, ustronie domowe milsze i ozdobniejsze, że pańskością nigdy nie będzie nieporządek, boć i aktorka na scenę się wystroić potrafi, a braknie jej tej każdochwilowej czystości, która brzydką nawet twarz zdobi. Bądźcie wielkiemi paniami, jeżeli was Bóg na tym stopniu postawił — odznaczając się: datkiem, pomocą, opieką, doskonałością ułożenia, wyższą oświatą; lecz nie sądźcie przez
zapobiega zepsuciu kości, a przeto i boleściom. Radzę ci zatem pilnuj ochędóstwa, tak sama, jak w swej młodej rodzinie; nieograniczaj się na wycieraniu zębów palcem, nacierając parę fazy wody w usta, (którą niektórzy, zapewne przez oszczędność na swe ręcę jeszcze spluwają); lecz wyczyszczaj je twardemi szczoteczkami wszędzie starannie zewnątrz i wewnątrz, skrob język rogiem, aby osad na nim będący nie zamotał gęby; płócz usta zawsze letnią wodą, zrana, wieczór i po zasiadach, umywaj się zaś zewnątrz codziennie rano zimną wodą, a i ozdobę twarzy pozyskasz i bólu nieznośnego się ustrzeżesz (patrz ból zębów).
Lenistwo. Bardzo brzydka niebespieczna, a zagęszczona u nas wada! Panowie i panie żalą się, że ich podwładni podpadają lenistwu; lecz przyłożywszy rękę na serce, niech powiedzą, czy im w tym względzie ze stanowiska swego nie dają przykładu? Mężom tu dasz pokój, bo nie im przypisana ma książka, lecz wy panie przyznajcie, czyście tak czynne, jak żony, matki, gospodynie być powinny? Czy wam się nie marzy, że zatrudnienie jest wam ubliżeniem, elegancyą próżnowanie, — pańskością niedbanie o swe rzeczy, — wytwornością zasklepienie się w zaropiałych błędach? Obym was przekonać mogła, — już naprzód prawo Boskie przytaczając, że nikomu Bóg leniwym być nie pozwala; że przy zatrudnieniu stanie się życie wasze weselsze, ustronie domowe milsze i ozdobniejsze, że pańskością nigdy nie będzie nieporządek, boć i aktorka na scenę się wystroić potrafi, a braknie jej tej każdochwilowej czystości, która brzydką nawet twarz zdobi. Bądźcie wielkiemi paniami, jeżeli was Bóg na tym stopniu postawił — odznaczając się: datkiem, pomocą, opieką, doskonałością ułożenia, wyższą oświatą; lecz nie sądźcie przez
gnuśne życie i oddanie się jedynie zabawom, ludziom rozsądnym, jak to mówią, zaimponować. Jeżeli przeciwnie w stanie mierności zostajecie, bądźcie przekonane, że nie ma dla was gorszej ze wszech miar wady, jak leniwa opieszałość. Roztropny mężczyzna stroni od niedbałej żony, wie bowiem, iż gorliwość przysparza i ustala dobre mienie i zdrowie: że próżnowanie częstokroć do występnego zbaczania z drogi cnoty, wiedzie. Jeżeli jesteście młode członki licznej rodziny, bądźcie matce pomocą i wyręczeniem; stańcie się nauczycielkami rodzeństwa, podporą starości rodziców. Wy zaś panie dworu, nie sądźcie być wytwornemi, gardząc wszelkiemi wynalazkami, nie dopuszczając do siebie światła rozsądku, nie czytając, nie korzystając z nauk, z oświaty, z postępu, które co raz większemi ulepszeniami świat zbogacają. Zawsze złe skutki za sobą pociąga lenistwo, które wyradza się z dumy i próżności. Są to razem trzy szczeble do wszystkiego złego wiodące.
Listy. Jakkolwiek wychowanie jest u nas, co do kobiet (bo o mężczyznach nie moja rzecz prawić) na wysokim stopniu wykształcenia, jednak w niektórych szczegółach — mających styczność z gospodarskiemi powinnościami, jak to nie na jednem miejscu ośmieliłam się wynurzyć, jest ono bardzo wstecz posunięte i tak naprzykład co do listowania. Widzę, że się zżymasz na ten zarzut i powiesz, żem niesprawiedliwa; jednak proszę, abyś raczyła wysłuchać, jakie jest moje wyobrażenie, co do korrespondencyj, zgodne z wyobrażeniami wielkiej części Europy; a zobaczysz i uznasz, że nam w tym względzie, dużo nie dostaje. Wiem, że nie jedna młoda osoba ogromne pisuje do przyjaciółek listy, pełne romansowych okresów; czczo-jałowych myśli, lub baśni i plotek; ale niechże się zdarzy porządnie zdać sprawę z jakiej czynności, podjąwszy się interessu lub zlecenia czyjego
Listy. Jakkolwiek wychowanie jest u nas, co do kobiet (bo o mężczyznach nie moja rzecz prawić) na wysokim stopniu wykształcenia, jednak w niektórych szczegółach — mających styczność z gospodarskiemi powinnościami, jak to nie na jednem miejscu ośmieliłam się wynurzyć, jest ono bardzo wstecz posunięte i tak naprzykład co do listowania. Widzę, że się zżymasz na ten zarzut i powiesz, żem niesprawiedliwa; jednak proszę, abyś raczyła wysłuchać, jakie jest moje wyobrażenie, co do korrespondencyj, zgodne z wyobrażeniami wielkiej części Europy; a zobaczysz i uznasz, że nam w tym względzie, dużo nie dostaje. Wiem, że nie jedna młoda osoba ogromne pisuje do przyjaciółek listy, pełne romansowych okresów; czczo-jałowych myśli, lub baśni i plotek; ale niechże się zdarzy porządnie zdać sprawę z jakiej czynności, podjąwszy się interessu lub zlecenia czyjego