Dwór wiejski. T. 3 : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w mieście mieszkającym (Nakwaska Karolina) str. 26

płacić ten rodzaj oszczędności. Jeżeli zaś piszesz W interessie tem bardziej jeszcze starać się masz o jasność — o doskonałość — o akuratność, bez których nie można nie piórem pokazać. Gdybym nie dla Gospodyń poświęcała me dzieło, dodałabym też radę różnym osobom, dla których porządek i akuratność są rękojmią dobrego mienia i reputacji, aby się tychże prawideł trzymały. U nas, ani w życiu potocznem, ani w stosunkach majątkowych, ani w handlu nie ma gorliwości; istnieje owszem opieszałość do najwyższego częstokroć posunięta stopnia, a z której bodajby się poprawiono! Radzę ci tylko, nie zapatruj się na to. Teraz przystępuję do porządku materyalnego. Pamiętam, że stary a sławny w Krakowie Doktór Sz. zawsze w kieszeni nosił kałamarz śrubowany, pióra i kawałki papieru, twierdząc, że u dam naszych bardzo są źle zaopatrzone kancelarye. Nie zasługuie na podobny zarzut. Miej pod dostatkiem papieru, grubszego, cieńszego, średniego w wielkim, w małym formacie; słowem, jaki ci jest potrzebny na rozmaite korrespondencye. Niedorzecznością byłoby pisać do swego ekonoma na złotobrżeżnej ćwiartce, równie jak na grubym arkuszu tam, gdzie się poczta podług wagi płaci; także na brudnym świstku do osoby, dla której winnaś mieć uszanowanie. Radziłabym odrzucać zły gust. teraz przyjęty przez nasze damy pisywania pocztą na papierze, w którym Vignetki większą połowę zabierają miejsca. Dla tych fraszków, trzeba uszczuplać korrespondencye która niezawodnie milszą by była, jak najpięknisjsze essy i floresy. Widoki miejsca, gdzie się kto znajduje, wyjmuję z pod tego zakazu, jest to bowiem miłe oku przedstawienie; chyba, że dużo masz do pisania, wtedy lepiej brać czysty a cienki papier, aby umniejszyć koszt poczty. Dla tego też powodu, jeżeli przez własnego posłańca listu

niewysyłasz, wystrzegaj się kopert, gdyż te też zupełnie niepotrzebnie podwyższają cenę przesyłki. Możesz też pisywać w kratkę, to jest w szerz i podłużnie, czy dwokolorowem atramentem, czy czarnem, aby czytelnie. Staraj się o papier w dobrym gatunku, któryby nie przebijał, o atrament czarny i wydatny, o dobre piorą. Te wszystkie drobne szczegóły, przyczyniają się jednak do ułatwienia lub odstreczenia od korrespondencyi. U nas rzadko kto ładny ma charakter: powodem tej niedoskonałości jest: że zbyt długo nauczyciele każą pisać dużemi literami. Gdy później nadchodzą nauki wymagające pisania prędkiego, uczennica niemająca wprawy w tym względzie nabiera najszkaradniejszej, śmiem rzec garderobnej bazgraniny i tę zachowuje, jeżeli nie ma potrzeby, czy sposobności uformowania sobie, trzeciego potocznego charakteru. Radabym, abyś widziała listy dam angielskich, jak one ślicznie, czysto, obok najwyższej poprawności w stylu piszą! Nie chodzi tu, jak mówią, o formowanie szkólne lecz przeciwnie o pismo czytelno-biegące; przykry jest sam widok listu jak to mówią wysmażonego, w którym spostrzedz ci się daje praca, którą kosztował; miło owszem czytać wyrazy, jakby prosto z serca wylane i bez popraw, bez błędów, bez skrobań, bez wymuszenia, ale ładnie i gładko skreślone. Aby nabrać tej biegłością trzeba koniecznie wprawy; i starania. U nas wprawdzie u kobiet jest więcej jak u mężczyzn łatwości do pióra, niema tu bowiem spółzawodnictwa z Julką i cygarem, które tyle tym panom stoją na przeszkodzie; jednak wiele jak mówię, jeszcze niedostaje. Aby utworzyć sobie pismo czyste, czytelne, staranne, przyzwyczajaj się zawsze, cokolwiek piszesz choćby spis bielizny do prania, aby to było jak najlepiej skreślone; tym sposobem przywykniesz do porządku, co ci

będzie źródłem niejednej przyjemności; ułatwi ci stosunki przyjazne w życiu, które nie raz się zrywają dla trudności w kommunikowaniu myśli; da ci to sposobność przysłużenia się nie raz mężowi, dzieląc jego prace, — zapewni ci poniekąd spokojność majątkową, przez załatwienie spraw tyczących się dobra waszego. — Będzie dobrym przykładem dla dzieci i podwładnych.
Między nami jeszcze wada istnieje co do korrespondencyj: oto przezorności w niej brakuje. Każdy prawie poniewiera swe listy, inni też bez skrupułu cudze czytają, niejest że to nadużycie zaufania? nie rodząż się z tego plotki, swary smutne mające skutki? W Anglii ojciec za syna nie otworzy listu — ani mąż za żonę; — w handlu wszędzie do najwyższego stopnia dobra wiara w tem istnieje; jest to wypływ wyższej oświaty, szanującej we wszystkiem prawa własności. Miejmy najzupełniejsze dla swoich ufność i otwartość, — lecz zobopólnie, jak Anglicy, okazujmy dla siebie względy. Listy do ciebie pisane, powinnaś na dwie części podzielić: nieodpisane i te, na które już odpowiedziałaś. Jak jedne, tak drugie chowaj w zamknięciu dla wyżej danych powodów, a chociażby u drugich nieprzestrzegano tej ostrożności, miej sobie za święte prawidło, nigdy bez wiedzy posiadacza nie pozwalać sobie czytać, co do ciebie nie pisano.
Rozciągnęłam się troche nad temi przedmiotami, gdyż przyznasz, że iest tego potrzeba.
Niech cię, jak na wstępie powiedziałam — miłość bliźniego powoduje w tej, jak w każdej czynności — a listy twe, czy równie dowcipne jak pani de Sévigné i Krasickiego — czy zdające sprawę z interessu, czy z polecenia; czy mało nawet znaczące — jak zaprosiny — przesianie czego — podziękowanie — wiadomości itd.; będą nosiły ce-

chę porządnej i sumiennej duszy, niszczającej się należycie z powinności i wziętych na się obowiązków.Łokieć. (patrz Miary) Skrzętna gospodyni powinna zawsze mieć łokieć w swym domu, tak dla sprawdzenia miary kupnych towarów, jak do wyrobów domowych w płótnie itp.Łupina z orzechów włoskich. Ma ona rozmaite przymioty, między innemi niszczenia muszek i innych owa. dów, które szkodzą roślinom ogrodowym. Trzeba do tego na 8 cali nasypać zielonych łupin orzechowych na spód beczki, dodać na wierzch garniec popiołu, dodać wody wrzącej dwa szafliki; gdy przez dni kilka wystoi się, dopełnić należy beczkę wodą zimną. Za każdą razą, co się tego środka używa, trzeba wodę kijem zmącić, mieszając ją od spodu, Nabiera się jej w konewkę i polewa od owadów objadane rośliny, co im wcale nie szkodzi, tylko niszczy robaki. —
Aby nadać drzewu wiśniowemu lub dębowemu pozór machoniu, bierze się półtora garnca zielonych łupin orzechowych, nalewa je wodą wrzącą w kotle zagotowaną i tak daje naciągać, gdy odwar przestygnie, zanurza się weń drzewo, które się ma ufarbować,
W odwarze łupin orzechowych farbować można na ciemno, wełniane mniej cienkie wyroby; kolor ten jest bardzo trwały.
Gdy kto ma rude włosy, dobrzeje często odwarem z łupin orzechowych umywać, aby zciemniały.
Magiel. Magiel z korbą na kole oszczędza ludzką pracę, co tem przyjemniejsza na wsi, gdzie rąk nie ma do zbycia, a nikt się przyznać nie chce, aby maglowanie było jego właściwem zatrudnieniem, zkąd też wieczne swary i niepokój. Praczka nawija bieliznę, jeszcze; więc szukać musi kogo, coby dziewce jej pomagał.