Dwór wiejski. T. 3 : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w mieście mieszkającym (Nakwaska Karolina) str. 36

Złoto zależy od kursu, trudno więc stałą jego wartość oznaczyć. — Napoleony zawsze stoją we Francyi i za granicą wyżej, jak ich napis 50 franków; a lmperyały wyżej w Rossyi, jak za granicą; Frydrychsdory gaś pruskie stoją daleko wyżej od innych niemieckich choć mają ten sam co one napis: 10 tal. Należy na to uważać.
Wygodne są pieniądze papierowe, szczególniej talary pruskie i banknoty na konwencyonalną monetę. Idą one bez straty w całych Niemczech. Łatwo je można nad Renem wymienić na francuzką monetę, także bez straty. Radzę ci nakoniec, w podróży za przybyciem do obcego krają dobrze się o pieniędzach miejscowych wypytać, szczególniej o zdawkowej monecie, o kursie złota; o czem ta za długoby było mówić. Są także książeczki ułatwiające i poznanie to, i samą rachubę, dające porównanie od najmniejszej jedności zdawkowych, aż do tysięcy, pieniędzy różnych krajów. Zalecam ci mianowicie książeczkę pod tytułem: Tableaux des Monnais d'Allemagne et de Suisse etc, suivis d'une Notice sur les differents poids et mesures. Francfort sur le Mein chez Ch. Jugel 1838.
Pijawczarnie. W czasach naszych, gdy się zapalne choroby niezmiernie namnożyły, a jeden ze środków prędki ratunek przynoszący, stawianie pijawek często chybia, — bo kosztownym i trudnym bywa na wsi, dla ich braku, nie od rzeczy będzie powiedzieć słów kilka o pijawczarni, która oprócz wygody domowej i pomocy dla ludzkości, jeszcze korzyści przynieść może.
Na założenie pijawczarni, należy wybierać grunt nizki i mokry w miejscu, w którymby się pijawki końskie przynajmniej pokazywały, w bliskości stawu, któryby rowy wodą zasilał, na co potrzebne są małe tamki do tychże, Ro-

wów kopie się trzy lub sześć, na sześć łokci długich i ty. leż szerokich — odstępując sześć łokci jeden od drugiego. Ziemia wybrana z rowów wał w koło tworzy i broni przystępu. Pijawek przynajmniej kilka tysięcy (mniejsza liczba nie warta zachodu) sprowadza się da wiosnę lub pod jesień z Litwy lub Węgier. Podróże z niemi odprawiają w powozach umyślnie na to urządzonych ludzie tego przemysłu świadomi, bez zatrzymania się z nad granicy tureckiej, aż nad Ren je extra pocztą dowożą. Przybywszy na miejsce sortują: jedne na sprzedaż, drugie na rozmnożenie; trzecie małe na wychowanie. Tym, co się mnożyć mają, rzucać należy krew z bydląt, które się biją we wsi, reszty kuchenne mięsiw i wnętrzności, drugie żyją wodą i owadami, w niej się znajdującemu Gdy pijawki są łakomą rzeczą dla złodziei, trzeba obrać sobie którego z wieśniaków, aby nad niemi miał dozór, rzucał jadło i wybierał je podług potrzeby.
Pijawki już używane Jescze się zdadzą, ale przynajmniej trzy miesiące czasu trzeba, aby się wypróżniły. Jeżeli nie masz pijawczarni, trzymaj pijawki letnią porą, w dużem glinianym garnku lub flaszy, w tej każ porobić dziurki tak, aby woda się dostać mogła we środek, nie tyle jednak wielkie, aby pijawki wyłaziły. To naczynie z pijawkami zanurzone, trzyma się w sadzawce lub rzece; co oszczędza mozołu ciągłego ich przemywania.
Piołun. Ziele to jest gorzkie i na febry pomocne. Lekki odwar piołunu uspokaja ból żołądka. Piwo imbirowe. (Gingar beer) Napój ten [od Anglików ulubiony, przyjemny i musujący, ma zaletę uśmierzać pragnienie, bez niebespieczeństwa, podczas upałów; jest on

----------------------------
(1) Do łapania pijawek rzuca się w miejsce, gdzie się znajdują, kawałek sukna czerwonego, do którego się chciwie przyczepiają, biorąc kolor czerwony za krew. Gdzie ich dużo, wybieraj je gęstą siecią, jak ryby, —

łatwy do przysposobienia, a zatem przydatny gospodyniom
wiejskim.
Weź cukru pięknego fnt 3,
Cytryn świeżych(1) sztuk 12.
Kremortartary w proszku bardzo czyst. 6 łótów
Tinktury imbirowej 8
Spirytusu z pieprzu tureckiego 8
Wody czysto filtrowanej 4 garnce
Obierz cytryny jak najdokładniej, pokraj je w cienkie plasterki, cukier miałko tłuczony zmieszaj z kremor tartarą, dodaj cytryny, dolewaj wody filtrowanej gorącej po trochu wymieszaj skórki z dwóch cytryn drobniutko siekane, wrzuć w tę massę dla lepszego smaku. Trzymaj przez dobę w naczyniu okrytem i czasami łyżką obróć. Potem przepuść przez gęste sito; dolej tinkturę imbirową i spirytus pieprzny; gdy się dobrze z massą złączą, napełnij płynem butelki, lub lepiej jeszcze gliniane kamionki. Zakorkuj i Iakiem je zalej. Poustawiaj prostopadle w piwnicy; po ośmiu lub dziesięcin dniach, fermentacya się utworzy i piwo będzie doskonałem.
Ze nie wszyscy lubią u nas smaku gorzkiego imbiru i gryzącego pieprzu — nieużywając ich, tylko te inne rzeczy, będzie się miało zamiast piwa limonadę musującą, równie przyjemną jak zdrową, a lepszą nad wiele innych chłodników.
Należy tu uwagę uczynić, iż ilość kremortartary może być zmiejszoną do dwóch lutów, lub też podwyższoną do ośmiu. Różnica będzie wtedy w smaku mniej lub bardziej kwaskowatym podług upodobania i mocniejszej czy słabszej fermentacyi (owego poruszenia wewnetrzego, który gust

----------------------
(1) W niedostatku cytryn można używać ta proszku cytrynowego, którego w cukierniach dostanie.