Dwór wiejski. T. 3 : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w mieście mieszkającym (Nakwaska Karolina) str. 5
mężczyzna bierze rodzaj męzki, albo rzeczowniki kończące się na y i na i np. Wilcy chodzili — Ale to bywa tylko czasem używane w poezji.
Kawon prowincyonalna galicyjska nazwa Arbuza.
Kur toż samo zamiast odry.
Kalwakata przewrócony wyraz kawalkata z włoskiego od cavallo (koń) pochodzący.
Kole czego zamiast koło czego.
Kumin trzeba mówić komin.
Kiepsko. Nigdy nikt dobrze wychowany tego słowa nie używa.
Kompiel pisze się kąpiel
Karykatura, a nie kalikatura, bo ten wyraz pochodzi z włoskiego carricato.
Lepi, niży, więcy mówią często zamiast: lepiej niżej więcej. Pamiętaj, że stopień drugi przymiotników kończy się zwykle na ej.
Latowe mów letnie
Latoś usłyszysz w Mazowszu zamiast tego lata Wyraz gminny.
Laternia. Trzeba wymawiać latarnia.
Loch zamiast piwnica mówią na Rusi.
Lijek mów lejek od leję.
Landszafta mówią w Poznańskim zamiast Ziemstwo, lub Towarzystwo ziemsko-kredytowe.
Landszuft pani dobrodziki zamiast portret pani dobrodziejki, błąd śmieszny i niedorzeczny, bo landszaft znaczy krajobraz, a zatem p: dobrodziejka żadnym spososobem nim być nie może.
Letko mów i pisz lekko.
Lekciejsze zamiast lżejsase, usłyszysz w Poznaniu.
Lewanda mów Lawenda
Kawon prowincyonalna galicyjska nazwa Arbuza.
Kur toż samo zamiast odry.
Kalwakata przewrócony wyraz kawalkata z włoskiego od cavallo (koń) pochodzący.
Kole czego zamiast koło czego.
Kumin trzeba mówić komin.
Kiepsko. Nigdy nikt dobrze wychowany tego słowa nie używa.
Kompiel pisze się kąpiel
Karykatura, a nie kalikatura, bo ten wyraz pochodzi z włoskiego carricato.
Lepi, niży, więcy mówią często zamiast: lepiej niżej więcej. Pamiętaj, że stopień drugi przymiotników kończy się zwykle na ej.
Latowe mów letnie
Latoś usłyszysz w Mazowszu zamiast tego lata Wyraz gminny.
Laternia. Trzeba wymawiać latarnia.
Loch zamiast piwnica mówią na Rusi.
Lijek mów lejek od leję.
Landszafta mówią w Poznańskim zamiast Ziemstwo, lub Towarzystwo ziemsko-kredytowe.
Landszuft pani dobrodziki zamiast portret pani dobrodziejki, błąd śmieszny i niedorzeczny, bo landszaft znaczy krajobraz, a zatem p: dobrodziejka żadnym spososobem nim być nie może.
Letko mów i pisz lekko.
Lekciejsze zamiast lżejsase, usłyszysz w Poznaniu.
Lewanda mów Lawenda
Łyska się zamiast błyska, mówią chyba ci, co nie wiedzą, że błyskać pochodzi od błyskawicy.
Mantyka w Krakowskim zamiast Dziwak.
Mliko nie pisz tak i nie mów — tylko mleko.
Mgle jedzenie — zemglała, zamiast mdłe, zemdlała, łąk jest poprawniej. Mgła się mówi w powietrzu, ale mdła o rzeczach, które nudności sprawiają.
Miętki trzeba mówić i pisać mięki.
Ni zamiast nie, słyszysz często w Galicyi.
Nadgroda, Nicht. Te dwa wyrazy wymawiano dawniej w ten sposób, ale w poprawnej pisowni przyjęte są: nagroda, nikt.
Nadorędziu właściwie pod ręką, albo na doręczu.
Należalszy, zrobiłszy — zapłaciłszy, mówią niektórzy Podołanie, zamiast należawszy, zrobiwszy, zapłaciwszy.
Nowotny zamiast nowy.
Ochfiara mówią w Krakowie, zamiast ofiara.
Odor, po polsku woń.
Odrętwienie pisz i mów otrętwienie.
Ogrodowy mów ogrodnik.
Ostrzygł mów ostrygi.
Pupka lepiej lalka.
Pantalony czysto po polsku spodnie.
Pocciwy. Mów i pisz poczciwy.
Podchlebiać — mów pochlebiać, bo od pochwały słowo to początek swój bierze.
Pantalion klawicymbał wyrażenie, których na prowincyi używają zamiast przyjętego fortepian.
Plaguje, plaży zamiast pomaga w Wielkopolsce mówią.
Mantyka w Krakowskim zamiast Dziwak.
Mliko nie pisz tak i nie mów — tylko mleko.
Mgle jedzenie — zemglała, zamiast mdłe, zemdlała, łąk jest poprawniej. Mgła się mówi w powietrzu, ale mdła o rzeczach, które nudności sprawiają.
Miętki trzeba mówić i pisać mięki.
Ni zamiast nie, słyszysz często w Galicyi.
Nadgroda, Nicht. Te dwa wyrazy wymawiano dawniej w ten sposób, ale w poprawnej pisowni przyjęte są: nagroda, nikt.
Nadorędziu właściwie pod ręką, albo na doręczu.
Należalszy, zrobiłszy — zapłaciłszy, mówią niektórzy Podołanie, zamiast należawszy, zrobiwszy, zapłaciwszy.
Nowotny zamiast nowy.
Ochfiara mówią w Krakowie, zamiast ofiara.
Odor, po polsku woń.
Odrętwienie pisz i mów otrętwienie.
Ogrodowy mów ogrodnik.
Ostrzygł mów ostrygi.
Pupka lepiej lalka.
Pantalony czysto po polsku spodnie.
Pocciwy. Mów i pisz poczciwy.
Podchlebiać — mów pochlebiać, bo od pochwały słowo to początek swój bierze.
Pantalion klawicymbał wyrażenie, których na prowincyi używają zamiast przyjętego fortepian.
Plaguje, plaży zamiast pomaga w Wielkopolsce mówią.
Prezent mów po polsku Podarunek
Przefasować mów po polsku przecedzić
Produkta mów po polsku płody
Preferuję mów po polsku przekładam
Parasol mów po polsku Deszczochron
Palice mówią w Krakowie zamiast palce, jest to wyrażenie gminne.
Paraluż właściwie Paraliż.
Pedagra właściwie Podagra.
Porcenela właściwie Porcelana.
Prześlepiłam gminne, mów niedojrzałam.
Przyndzie błąd, mówi się przyjdzie.
Rentuje mówią w poznańskiem zamiast dochód przynosi
Ruchał zamiast ruszał,
Helia zamiast religia wyrazy złożone
Rachónek pisze się rachunek tamże.
Rządać, Rzyczyć trzeba pisać i mówić żądać, życzyć.
Święcenie, święconka, mówią w poznańskiem; czysto po polsku święcone, rozumie się tu jedzenie.
Ścion, ściena brzydko brzmi w uszach tych, co język znają — mów ściął, ścięła.
Scirka, trzeba pisać ścierka.
Spiemy poprawnie śpimy, stosując się do trzeciej osoby; on śpi, a nie śpię.
Słonko gminny galicyjski wyraz, zamiast słońce.
Swice pisz świece, świeci.
Spodnik mówią w Wielkopolsce zamiast spódnica.
Srebla, usłyszysz czasem w Galicyi zamiast srebra, w Sztuka mięsie, kawał sztuka miesy — sprzeciwia
Przefasować mów po polsku przecedzić
Produkta mów po polsku płody
Preferuję mów po polsku przekładam
Parasol mów po polsku Deszczochron
Palice mówią w Krakowie zamiast palce, jest to wyrażenie gminne.
Paraluż właściwie Paraliż.
Pedagra właściwie Podagra.
Porcenela właściwie Porcelana.
Prześlepiłam gminne, mów niedojrzałam.
Przyndzie błąd, mówi się przyjdzie.
Rentuje mówią w poznańskiem zamiast dochód przynosi
Ruchał zamiast ruszał,
Helia zamiast religia wyrazy złożone
Rachónek pisze się rachunek tamże.
Rządać, Rzyczyć trzeba pisać i mówić żądać, życzyć.
Święcenie, święconka, mówią w poznańskiem; czysto po polsku święcone, rozumie się tu jedzenie.
Ścion, ściena brzydko brzmi w uszach tych, co język znają — mów ściął, ścięła.
Scirka, trzeba pisać ścierka.
Spiemy poprawnie śpimy, stosując się do trzeciej osoby; on śpi, a nie śpię.
Słonko gminny galicyjski wyraz, zamiast słońce.
Swice pisz świece, świeci.
Spodnik mówią w Wielkopolsce zamiast spódnica.
Srebla, usłyszysz czasem w Galicyi zamiast srebra, w Sztuka mięsie, kawał sztuka miesy — sprzeciwia
się temu Kopczyński i mówić każe: w sztuce mięsa, kawał sztuki mięsa, bo tu o mięsie mowa.
Te dzieło — te dziecko, mówiąc w liczbie pojedynczej w rodzaju niejakim, jest błędem, trzeba mówić i pisać: to dzieło, to dziecko — a te dzielą, te dzieci w liczbie mnogiej tylko.
Tłómaczyć poprawniej tłumaczyć.
Tem człowiekiem, tym dzieckiem: są to omyłki pisowni, które się często i słyszy w ustach osób, które nie dały sobie pracy poznania, kiedy się używa samogłuski e, a kiedy y w takich razach. Oto reguła powszechna: tem wszystkie niejakiego rodzaju rzeczowniki biorą, a tym wszystkie męzkiego, np. byłam tem światłem oświecona, byłam tem widowiskiem zachwycona — bo światło i widowisko są rodzaju niejakiego, który rozeznasz zapytując: czy ten, czy to jest jego przedimek. Nie możesz mówić ten światło, ten widowisko, te słowa są więc niejakiego rodzaju i biorą e, przeciwnie zaś człowiek jest rodzaju męzkiego, bo mówisz ten, także ten pokój, ten koń, a więc też mówić będziesz: tym człowiekiem, tym pokojem, tym koniem
Take dobre dzieci, toteż jest błąd, mówiąc w liczbie mnogiej, nienależy wymawiać take, ale takie, czy dzieci, czy damy, czy konie
Umar mów umarł.
Umiętność namiejętność. Tak przekręcone wyrazy zda się słyszyć: ale należy mówić umiejętność, namiętność.
Wielkiem żalem, wielkim oburzeniem, ta sama reguła, co w samogłoskach e i y; wielkiem mówi się o rzeczowniku męzkiego — a więc wielkiem oburzeniem, wielkim żalem. Pytając jaki przedimek, to czy ten obu.
Te dzieło — te dziecko, mówiąc w liczbie pojedynczej w rodzaju niejakim, jest błędem, trzeba mówić i pisać: to dzieło, to dziecko — a te dzielą, te dzieci w liczbie mnogiej tylko.
Tłómaczyć poprawniej tłumaczyć.
Tem człowiekiem, tym dzieckiem: są to omyłki pisowni, które się często i słyszy w ustach osób, które nie dały sobie pracy poznania, kiedy się używa samogłuski e, a kiedy y w takich razach. Oto reguła powszechna: tem wszystkie niejakiego rodzaju rzeczowniki biorą, a tym wszystkie męzkiego, np. byłam tem światłem oświecona, byłam tem widowiskiem zachwycona — bo światło i widowisko są rodzaju niejakiego, który rozeznasz zapytując: czy ten, czy to jest jego przedimek. Nie możesz mówić ten światło, ten widowisko, te słowa są więc niejakiego rodzaju i biorą e, przeciwnie zaś człowiek jest rodzaju męzkiego, bo mówisz ten, także ten pokój, ten koń, a więc też mówić będziesz: tym człowiekiem, tym pokojem, tym koniem
Take dobre dzieci, toteż jest błąd, mówiąc w liczbie mnogiej, nienależy wymawiać take, ale takie, czy dzieci, czy damy, czy konie
Umar mów umarł.
Umiętność namiejętność. Tak przekręcone wyrazy zda się słyszyć: ale należy mówić umiejętność, namiętność.
Wielkiem żalem, wielkim oburzeniem, ta sama reguła, co w samogłoskach e i y; wielkiem mówi się o rzeczowniku męzkiego — a więc wielkiem oburzeniem, wielkim żalem. Pytając jaki przedimek, to czy ten obu.