Dwór wiejski. T. 3 : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w mieście mieszkającym (Nakwaska Karolina) str. 6

rżenie? to czy ten żal? z innemi tychże rodzajow to samo.
Wzion wziena, trzeba mówić wziął wzięła.
Wonity lepiej po polsku wymioty.
Wimy, że tak jest, zapytując, jakie zakończenie osoby trzeciej liczby pojedynczej, on wie znajdziesz, że mówić i pisać trzeba: wiemy,
Wersura oprócz w Poznańskiem, nikt nie zrozumie, że to ma znaczyć wypłata w Towarzystwie ziemsko kredytowem.
Wyżeniać gadzinę, wyraz gminny krakowski, za-miast wypędzać drób; dla osobliwości tylko go przytaczam.
Zgrzędzić mówią w Krakowskim zamiast zrzędzić, niepisz żąd zamiast rząd.

Błonka. Bardzo cienka skórka, którą z wnętrzności, wolowych zdejmują i której dostaniesz tam, gdzie złoto bite wyrabiają. Ta błonka używa się tuk jak plaster angielski, jest od tego jeszcze lepsza, bo jej prawie na ciele nie znać, a równie jak pierwsza zasklepia i goi.
Ból brzucha. Jest wiele bardzo przyczyn do tych boleści, czyli rznięcia, te wszystkie wyszczególnić byłoby zbyt trudnem. Wspomnę tylko, jak ie bóle uśmierzyć, w niedostatku pomocy lekarskiej. Środek, który zawsze pomaga, a którego bez obawy używać można, jest to mix tura czyli napój złożony z dwóch uncji wody pomarańczowego kwiatu, dwudziestu pięciu kropli Laudanum liquidum, dziesięciu kropel Eteru czyli anodin i cukru, ten się co godzinę po stołowej łyżce zażywa.
Bole głowy nic trudniejszego do wyleczenia, jak ból głowy do którego wiele osób, a osobliwie kobiet jest skłonnych. Aby się ustrzedz tych cierpień, tak przykrych, trzeba koniecznie uważać, z jakiego powodu pochodzą. To każdy uczynić potrafi, Zastanawiając się nad sobą. Wszystkie bóle

głowy przez rozdrażnienie nerwów powstają; ale rozliczne są do tego powody: różne są więc zatem i środki leczenia. Nie będę się nad niemi rozwodzić, jednak powiem, że inaczej się leczy ból głowy z żołądka pochodzący, inaczej romatyczny, inaczej znów z osłabienia nerwów, inaczej z pełności krwi. W pierwszym razie służą dyeta, wstrzymanie się od pokarmów rozpalających, od mięsa wołowego, od jadania wieczerzy, od picia kawy mocnej. W drugim pomaga: ciepłe trzymanie głowy, poty, strzeżenie się od wilgoci, zimnych murów, przeciągów, smarowanie balsamem panien Sakramentek, okładanie głowy watą albo wełną prosto z owcy; jeżeli ból mocny, pomaga nadto przykładanie wizykatoryi przez dni kilka na ręku lepiej, jak na karku. W trecim razie, to jest gdy ból głowy z osłabienia nerwów pochodzi, trzeba się strzedz wszystkiego, co też nerwy bardziej drażnić może, np: długie czytanie i pisanie; mówienie nawet, jeżeli już ból czuć się daje. Środki zaradcze są: spokojność, zaciemnienie okien, sen, smarowanie skroni wódką kolońską, materacyk na czoło z suchego romianku z wodą i solą, synapiziny. W takim holu głowy, jeżeli nie nadto gwałtowny, jedzenie bardziej pomaga, jak szkodzi. Często po jedzeniu (ale zdrowych pokarmów) lepiej się choremu zrobi. Mówią, że wodna kuracyą Prysnica dziwnie na ból głowy pomaga. Cierpienia pochodzące ze krwi, środkami chłodzącemi się uśmierzają. Pokarmy powinny być lekkie, osobliwie na noc, przechadzka częsta, dużo pić trzeba wody zimnej, brać proszki burzące, strzedz się kwasów, nie siedzieć długo na miejscu, ale pracę przerywać chodzeniem; jednak słońca bardzo wystrzegać się trzeba. Wrazach gwałtownego bolu pijawki ulgę czynią. Żołądek mieć wolny starać się koniecznie należy, bo zatwardzenie krew do głowy pędzi i ból podwaja. Aby krew

odciągać do nóg jest bardzo dobry środek trzymania tychże w gorącym piasku przez pól godziny, ile ciało znieść może ciepła. Moczenie nóg ze spirytusami niżej przepisanemi tez pomaga. Tysiączne są lekarstwa na bóle głowy, czasami z wiekiem ustają, osobliwie tak nazwane migreny

Spirytusy do moczenia nóg od bolu głowy
 
Acidum nitric: 4 uncye. acidutn muriat: 4 uncye, każdego z tych po łyżce stołowej wlać w szaflik wody niezbyt ciepłej i moczyć w niej nogi wieczorem przez pół godziny. — Moczenia nóg nigdy wkrótce po jedzeniu używać nie trzeba.
Ból głowy jakikolwiek, branie enemy uśmierza. Na ten, który paroxyzmami powraca, użycie Chiny zewnętrznie jest pomocnem. (patrz China)
Ból zębów. Nieznośne to cierpienie! także niezliczone są na nie środki, z których jednak żadnego, za nieochybny dać nie można.
Jeżeli ból z dziąseł pochodzi, co nazywają fluxya, pomagają w tym razie materacyki ciepło przykładane na twarz z rumianku, bzowego kwiatu i bobowej mąki; również płókania z liści ślazowych z mlekiem. Nadto przykładanie na dziąsła twarogu robionego ze słodkiego mleka napuszczanego cytryną i wata w uszy z wódką kolońską i krople Laudanum liquidum, z wodą w ustach trzymane. Dla utrzymywania dziąseł w czerstwości, wzmacniania i chłodzenia od napływu krwi i humorów, co fluxye sprowadza, używanie codziennie po kilka razy spirytusu, którego pół łyżeczki do kieliszka wody wlewa, zalecam podług następującego przepisu:
Spirit: vin: camphor 2 uncy:
Ol: Menth: pep: acth: 1 uncya:

Kiedy wrzodek zbierać się zaczyna, już wtedy tylko figa w mleku po staremu pomaga; ale figi trzeba wybierać jak najsoczystsze, a nie suche.
Jeżeli ból z zepsutego pochodzi zęba, a zatem z rozdrażnienia nerwu odkrytego przez spruchniecie kości, ból ten uśmierzyć czasem się uda tęgiemi środkami. Elixir który robi w Genewie dentysta Petit-Jean, składający się z uśmierzających pierwiastków jest doskonały, bo zębów nie psuje. Tą zaletą nie po szczyci się olejek gwoździkowy który najczęściej na ból zęba z skutkiem się używa. Również i kreozot, psuje zęby, nadto nieprzyjemny ma smak i zapach. Kto nie dba o utrzymanie zęba już zepsutego, a nieznośnie cierpi, może przyłożyć pigułkę, zrobioną z sinego kamienia tłuczonego, który z tą samą ilością Asafetydy, wsypuje się na łyżkę, a dolawszy mocnego spirytusu, gotuje się nad świecą. Z tej mieszaniny wyrabia się mała pigułka, albo w płynie, tym macza bawełna, której kawałeczek wkłada się w ząb zepsuty. Śliny mocno odchodzące wypluwać trzeba. Powiadają że trzymając otwartą gębę nad parą ziarnek szalenia gotowanych, wychodzą z zębów robaczki, które ból sprawiają. Żem tego nigdy sama nie widziała, za pewne nie podaję, jednak szaleń jako środek mocno uśmierzający pomagać może; ale że jest trucizna, trzeba z nim więc ostrożnie się obchodzić. Aby się ustrzedz zepsucia zębów, z czego bole pochodzą, utrzymywać je należy w największej czystości. Rano wstawszy, zaraz myć szzczotką i język skrobać, bo osad na nim zebrany szkodzi zdrowiu i zębom i po jedzeniu także płókać i znowu należycie je wymyć szczotką potrzeba, do snu się zabierając i naprzemian ciepłych i zimnych nie używać napojów i nie kupować proszków pachniących, a nie znajomych które najczęściej zęby psują i nie kloc je też szpilkami ale