Dwór wiejski. T. 3 : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w mieście mieszkającym (Nakwaska Karolina) str. 7

mieć zawsze przy stole piórka. Gdy się zęby psuć cokolwiek zaczynają, należy udawać się do dentysty dla zaplombowania lub przepiłowania. Ten ostatni środek wtedy tylko zatrzyma dalsze psucie, jeżeli zupełnie czarne części wypiłować można. Gdy najmniejsza zostanie plamka, już ratunek niepodobny. Jeżeli się zęby straci, nie wypada mieć wstręt lub obrzydzenie, kazać sobie w prawić sztuczne. Wstawianie ich do wielkiej doskonałości doprowadzono. Nie tylko dla zapobieżenia oszpeceniu radziłabym je wstawiać, bo oto mniejsza byłoby, choć każda mężatka starać się powinna jak najmniej w oczach męża tracić, ale mianowicie dla tego, że bez zębów żuć dobrze potraw nie można, zkąd niestrawność, bole głowy inne cierpienia i nie wyraźna mowa, obrzydliwe plucie i t p. Sztuczne zęby dobrze wprawione są prawie tak użyteczne jak prawdziwe i trzeba tylko, aby były nieśrubowane w korzenie (a pivot) co pojedynczym zębom może służyć, i to przez czas niejaki, bo gdy spruchnieje korzeń pozostający, to ząb wypadnie i jest do tego niebezpiecznem, — ale osadzone na złotych szerokich blaszkach (cuvettes) które dziąsła nie drażnią i bolu nie sprawiają, a tak łatwo jak pierścionek się zdejmują. U naszych dam jest także zwyczajem twarz chustką podwięzywać za najmniejszą fluxyą, a czasem i bez potrzeby; to jest złe nawyknienie, bo głowę rozpala i krew do niej ściąga, czego właśnie unikać należy; jeżeli zdaje się paniom, że im tak do twarzy, to się bardzo mylą, pozór chorowitości nigdy poważanym być niemoże (patrz lekarstwo na fluxyą)
Bony patrz nauczycielki i Bony
Brodawki. Niszczą się, smarując je trzy razy na dzień solą amoniaku, czyli Salmiakiem w wodzie rozpuszczonym, ten środek od razu nie pomoże, ale jest pewny, nie-

szkodliwy i bólu nie sprawia. Krew która z brodawek wychodzi zaraża, i inne brodawki sprawia; trzeba więc uważać, aby się jej nie dotykać
Brzytwy. Nowy sposób angielski ostrzenia onych: czyści się naprzód kamień, na którym się brzytwy ostrzą, gębką w wodzie miękiej z mydłem maczanej; potem się je ociera i znowu mydło w mięką kładąc wodę, smaruje niem kamień, aż się pianą okryje; w tedy się brzytwa pociąga po kamieniu dla wyostrzenia, dodając trochę wody, aby mydło było jak najlepsze i bez najmniejszego gruczałka albo ziarnka piasku; potem się brzytwę na skórze pociąga jak po goleniu. Kamień i gąbkę wyczyścić należy i zawsze je czysto utrzymwwać. (Sposób ten jest najlepszy ze wszystkich, które dotąd używane były).
Cal jest 1/24 łokcia. — a ma dwanaście linii.
Cement Na gorąco do spajania kamieni. Weź kredy, zwieru rzecznego, szkła, żużli kowalskich, w równych częściach; do tego starych dachówek ilość ważącą tyle, ile cztery poprzednie razem; wszystko każ utłuc na miałki proszek i przesiać przez gęstą arfę. Dodaj dwa razy tyle, ile przedmioty te zaważą, żywicy; wlej ją w garnek, dodawszy trochę oliwy lub łoju i zagotuj, potem syp pomału proszek i ciągle mieszając, póki się massą ciągnąć nie będzie, i gdy puszczona kropla w wodę, natychmiast ztwardnieje. Oblej miskę dwoma łyżkami wody, wylej nań cement i gdy wystygnie, przewróć i wyłóż.
Chcąc używać tego cementu, rąbać go trzeba młotkiem w kawałki, kłaść w rynkę i roztapiać na ogniu i nie można mu dawać wystygać, lecz póki gotujący się, nakładać między kamienie, które się spajać chce, gdyż bardzo prędko wystyga. Kamień, który się cementem smaruje, powinien zupełnie być suchy. Ten przepis jest wygodny na

wsi, gdzie nie zawsze można mieć rzemieślników do naprawy zepsutych przedmiotów, służy też ten cement do spajania odtłuczonych części kamiennych ozdób, wazonów, posągów i do naprawiania kamieni filtrowych i t.p:
Cement inny do tychże użytków, spajania kominów i tp: Weź opiłków żelaza przesianych, rozpuść je octem, wyrób massę średniej gęstości i rób w chwili, gdy go chcesz używać i kamienie, które spajasz, mocno do siebie zlepione trzymaj, póki cement nie. ztwardnieje.
Cement do zabespieczenia murów od wilgoci, kadzi na wodę i t p: weź 14 funtów cegły miałko utłuczonej i przesianej, dodaj 2 funty glejty (niedokwasu ołowiu) i rozpuść dostateczną ilością oleju lnianego lub innego, aby nadać tej massie gęstość rozczynionego wapna. Mur, który się ma pociągać, trzeba poprzednio wodą zmaczać. Ten cement takiej nabiera twardości, że się równa żelazu.
Cement do użycia w piwnicach. Weź wapna świeżo gaszonego, popiołu przesianego, cegły tłuczonej, po równych częściach i dolej wody, tyle ile trzeba, do roztworzenia i wyrobienia massy.
Chemia Nauka chemii gospodarskiej i roślinnej jest wielce użyteczną dla tych, którzy na wsi zamieszkując, oddają się uprawie roli. Tej to umiejętności winniśmy wszelkie wynalazki i ulepszenia w rolnictwie. Miej więc niektóre dzieła o niej traktujące.
China Mówiąc o bolu głowy, wspomniałam, iż china zewnętrznie używana jest pomocną.
Pewien lekarz w Neapolu odkrył, iż różne środki używane zewnątrz, ten sam skutek sprawiają, co i wewnątrz brane, i tem lepszy, że żołądek nie psują, nie drażniąc kiszek i t.d. doktór G: w Genewie próbował używać Chiny

zewnętrznie i z bardzo szczęśliwym skutkiem. Daje on proszek Sulfatu chinini mieszany z tłuszczem wieprzowym w ilości 6. granów do każdej dozy dla osoby dorosłej, kładąc tę massę na papkę czy kłębek z waty cienkiem papierem okryty. Tę papkę kładzie się pod jedną pachę, a po dwuch, trzech lub czterech godzinach, pod drugą, w chwili wolnej od goryczki lub paroxyzmu febry, bolu głowy, czy innej nerwowej affekcyi. Pory bardziej jak w innej części ciała otwarte pod pachą, wciągają w ciało całą moc chiny, i to działa bardzo skutecznie.
Między innemi u dzieci w konwulsjach na zęby, udało się doktorowi G. uleczyć jedno dziecię, które już 18 razy w jednym dniu je miało, przykładając te kłębki z waty okryte papierem i posmarowane z wierzchu maścią sulfatu chiny, to pod jedną, to pod drugą paszką po 1 1/2 gr: do dwóch, w każdej dozie, co dwie godziny.
Widziałam też szczęśliwy skutek takowego przykładania chiny w zapaleniu żołądka, w którem dziecko żadnego lekarstwa utrzymać nie mogło dla ciągłych wymiotów, dawał mu doktór G: tylko lodu tłuczonego pól łyżeczki co 5 minut, a chinę pod paszki. — Nazajutrz chwała Bogu zdrowe było.
Daje doktór G: i calomel czyli merkuryusz ułagodzony, w takiejże inassie do smarowania gardła w krupie u dzieci.
Chloran jest połączenie kwasu z sadzami solnemi czyli niedokwasami metalicznemi. Chloran jest gaz żółto zielonawy. Farba każda roślinna prędko niknie pod jego wpływem. W bielnikach fabrycznych używają tej własności do bielenia różnych wyrobów. Chloran ma też zaletę rozkładania pierwiastków psujących powietrze; i zobojętnienia ich złego wpływu na zdrowie ludzkie, lecz