Dwór wiejski. T. 3 : dzieło poświęcone gospodyniom polskim, przydatne i osobom w mieście mieszkającym (Nakwaska Karolina) str. 9
Sponsorzy:
- arendarski-stejblis.pl
- www.osadakarbowko.pl
- www.tepi.pl
- www.hotelpoznan.pl
podzielona jelona w pierwszych na 80 i 100 stopni, w ostatnim jest podzielona na 180 stop.
Ciężkomierz (barometre) jest niezmiernie użytecznym w gospodarstwie. Dobry rolnik radzić się go powinien, nakazując robotę na dzień następny. Takie przed podróżą i przejażdżką dobrze spojrzeć na ostrzegaczu, który zapowiada słotę lub pogodę, opadając lub podnosząc się. Zwyczajnie się podwyższa barometr o godzinie 9tej z rana na pół stopnia, a o tyleż o 2giej po południu spada. Jeżeli rano się nie podnosi, i nie ma wypukłej na wierzchu kulki tylko wklęsłość; to znak dżdżu. Jeżeli ku wieczorowi idzie w górę. to także słotę lub zmianę okazuje. Rzadko kiedy zdarzy się, aby te oznaki fałszywemi były.
Cudzoziemczyzna. Nie ma smieszniejszej manii, jak naśladownictwo bezrozsądne wszystkiego, co jest obcemi nowem. Ta dążność u nas często się widzieć daje, i słusznie od wielu jest potępianą. Brać zwyczaje cudze, bez wzlędu żadnego na różnicę położenia, czy to krajowego czy to osobistego, nazwać można, choć niegrzecznym wyrazem Małpowanie. Jednak sądzę, że nam w wynalazkach opóźnionym i ubogim jeszcze w zasoby cywilizacyi, zarówno pogardzać i odrzucać nie wypada nowości i zwyczajów, które istotnie naśladowania są godne. Radząc się naprzód rozumu, sumienia i potrzeb, następnie na doświadczeniu opierając swe zdanie, czemużbyśmy nie mieli siebie i kraj nasz bogacić, zebranemi przez obcych skarbami umiejętności? Czyż dla tego, że u nas początku nie wzięły? Nie byłożby to działać jak ten, któryby dom budując, koniecznie chciał wszystko sam wykonywać, mówiąc ze mieszkania własnego nie będzie mieć, jeżeli wszystkiego, co go składa, sam nie sporządzi ? Tak Co do wynalazków, sztuk i rzemiosł, jak i do literatury, zdaje mi się, ie brać możemy i korzystać z te-
Ciężkomierz (barometre) jest niezmiernie użytecznym w gospodarstwie. Dobry rolnik radzić się go powinien, nakazując robotę na dzień następny. Takie przed podróżą i przejażdżką dobrze spojrzeć na ostrzegaczu, który zapowiada słotę lub pogodę, opadając lub podnosząc się. Zwyczajnie się podwyższa barometr o godzinie 9tej z rana na pół stopnia, a o tyleż o 2giej po południu spada. Jeżeli rano się nie podnosi, i nie ma wypukłej na wierzchu kulki tylko wklęsłość; to znak dżdżu. Jeżeli ku wieczorowi idzie w górę. to także słotę lub zmianę okazuje. Rzadko kiedy zdarzy się, aby te oznaki fałszywemi były.
Cudzoziemczyzna. Nie ma smieszniejszej manii, jak naśladownictwo bezrozsądne wszystkiego, co jest obcemi nowem. Ta dążność u nas często się widzieć daje, i słusznie od wielu jest potępianą. Brać zwyczaje cudze, bez wzlędu żadnego na różnicę położenia, czy to krajowego czy to osobistego, nazwać można, choć niegrzecznym wyrazem Małpowanie. Jednak sądzę, że nam w wynalazkach opóźnionym i ubogim jeszcze w zasoby cywilizacyi, zarówno pogardzać i odrzucać nie wypada nowości i zwyczajów, które istotnie naśladowania są godne. Radząc się naprzód rozumu, sumienia i potrzeb, następnie na doświadczeniu opierając swe zdanie, czemużbyśmy nie mieli siebie i kraj nasz bogacić, zebranemi przez obcych skarbami umiejętności? Czyż dla tego, że u nas początku nie wzięły? Nie byłożby to działać jak ten, któryby dom budując, koniecznie chciał wszystko sam wykonywać, mówiąc ze mieszkania własnego nie będzie mieć, jeżeli wszystkiego, co go składa, sam nie sporządzi ? Tak Co do wynalazków, sztuk i rzemiosł, jak i do literatury, zdaje mi się, ie brać możemy i korzystać z te-
go, co inni odkryli (1) lub powiedzieli dobrego, bez żadnego fałszywego wstydu i wstrętu. Cóż byś myślała o artyście, któryby jedynie od malarzy krajowych chciał brać wzory, nie patrząc na Rafaela i Michała Anioła, dla tego, że byli Wiochami? O gdybyśmy tak rzecz ściśle brać chcieli, to byśmy z żadnego prawie wynalazku korzystać nie mogli: wszelkie spotrzeżenia fizyczne, chemiczne, rolnicze, wszelkie odkrycia sztuk i umiejętności stałyby nam się obce! Nie wartoby się urzyć czytać bo w literaturze ani jednego nie ma pisarza, któryby tu i owdzie nie zbierał różnych myśli, a czasem dzieł całych nie naśladował! My nie mając prawie stanu średniego, który tworzy i uskutecznia najwięcej, jesteśmy ciągle przymuszeni pożyczać u obcych! Próżnem więc jest sprzeczanie, kto się gdzie czego nauczył, aby się tym tylko swoim przysługiwał, aby zamiłowawszy współbraci i bliźnich, dla nich pracował, jak wie i umie najlepiej; A choćby i czterema językami mówił i dalekie odbywał podróże, kiedy zbogaca przez to własne gniazdo, kiedy nabywa rozlicznych umiejętności w celu, aby niemi zaopatrzył rodzinną ziemię, nie godzi go się nazywać lubownikiem cudoziemczyzny; bardziej się on bowiem przysługuje krajowi jak ten, który mu rzeczywiście szkodę przynosi, kiedy w błędach zaropiały, bardo odrzucając wszelkie ulepszenia i każdy postęp, trwa w zgubnych nałogach, wychwalając tylko czasy zeszłe! Nie stosujący się do zwyczajów obecnych równie jest niedorzecznym jak byłby ten, któryby za czasów Batorego zamiast Bekieszy i skórzniów, chciał się był przywdziać w Tunikę i w rysie skóry dawnych Scytów, a mieszkał jak oni pod namiotami!...
---------------------------------------
(1) Wszak naszego Kopernika system przyjął świat cały, choć on był cudzoziemcem dla innych! —
---------------------------------------
(1) Wszak naszego Kopernika system przyjął świat cały, choć on był cudzoziemcem dla innych! —
Nie odrzucaj, ladze. Ci dobrego dla tego jedynie, że z zagranicy pochodzi, wprowadzaj je do twego dworu i przyswajaj sobie; wszelkie zaś złe, choćby wieki je unarodowiły, wypędzaj z twej siedziby...
Cwelich czyli Drelich. Jest to jeden z najlepszych wyrobów na materace, sienniki, kitle dla służących stajennych, namioty letnie, pokrywy czyli kożuchy w pojazdach itd. Można mieć drelichy w różnych gatunkach, od najpiękniejszego do najgrubszego. Uważać powinnaś, aby był całkiem niciany, gdyż na pół z bawełną mieszany, jest o pół mniej trwały, i o pół też tańszy. W Andrychowie w Galicyi nie daleko Krakowa wyrabiają mnóstwo drelichów, które potem tak zwani w tamtych stronach Mazury roznoszący płótna, po całym kraju sprzedają.
Ćwierć. Nowa polska trzyma 8 gar: 32 kwart. 128 kwaterek, cztery ćwierci idzie na korzec.
Cykorya w kawie. Już mówiłam, że cykorya w kawie jest nie zdrową. Uważali niektórzy lekarze, że osoby pijące cykoryą, często na oczy cierpią.
Czkawka. Nieprzyjemne uczucie. Dla zaspokojenia czkawki, dobrze jest zażyć 3 lub 4 kropel octu winnego na cukrze.
Czerkas Wyrób przed kilku laty na spodnie spencery i t. p. używany, już teraz nie bardzo w modzie. Miał tg niedogodność, że się łatwo plamił, nawet wodą a po wstąpieniu bardzo się kurczył.
Czeraki. Tak nazywają na Rusi bolesne wrzedzionki, które jedne po drugich ciało napadają i ciężko męczą nieznośnym bólem. Są one połączone z zapaleniem otaczających części, i mieszczą w sobie rdzeń, który wyjmować trzeba, dla wyczyszczenia rany.
Sposób opatrywania tych wrzedzionek jest: przykładanie ka-
Cwelich czyli Drelich. Jest to jeden z najlepszych wyrobów na materace, sienniki, kitle dla służących stajennych, namioty letnie, pokrywy czyli kożuchy w pojazdach itd. Można mieć drelichy w różnych gatunkach, od najpiękniejszego do najgrubszego. Uważać powinnaś, aby był całkiem niciany, gdyż na pół z bawełną mieszany, jest o pół mniej trwały, i o pół też tańszy. W Andrychowie w Galicyi nie daleko Krakowa wyrabiają mnóstwo drelichów, które potem tak zwani w tamtych stronach Mazury roznoszący płótna, po całym kraju sprzedają.
Ćwierć. Nowa polska trzyma 8 gar: 32 kwart. 128 kwaterek, cztery ćwierci idzie na korzec.
Cykorya w kawie. Już mówiłam, że cykorya w kawie jest nie zdrową. Uważali niektórzy lekarze, że osoby pijące cykoryą, często na oczy cierpią.
Czkawka. Nieprzyjemne uczucie. Dla zaspokojenia czkawki, dobrze jest zażyć 3 lub 4 kropel octu winnego na cukrze.
Czerkas Wyrób przed kilku laty na spodnie spencery i t. p. używany, już teraz nie bardzo w modzie. Miał tg niedogodność, że się łatwo plamił, nawet wodą a po wstąpieniu bardzo się kurczył.
Czeraki. Tak nazywają na Rusi bolesne wrzedzionki, które jedne po drugich ciało napadają i ciężko męczą nieznośnym bólem. Są one połączone z zapaleniem otaczających części, i mieszczą w sobie rdzeń, który wyjmować trzeba, dla wyczyszczenia rany.
Sposób opatrywania tych wrzedzionek jest: przykładanie ka-
taplazmu z bułki w mleku, póki bardzo są twarde, dolej diachilum, lub szarej merkurialnej maści, także innych plastrów, jakie się ma pod ręką.
Te środki zewnętrzne nie są dostateczne, trzeba jeszcze przeczyścić krew napojami chlodząceini peżu, serwatki, łopianu, salsaparylli, itp. i żołądek środkami rozwalniającemi. Czasem jednak wrzedzionki pochodzą ze krwi zbyt wodnistej i słabej; wtedy branie proszków z Chiny, najpewniej je wyleczy.
Czosnek. Dla zniszczenia złego oddechu, który się miewa, gdy się czosnek jadło, trzeba kilka listków pietruszki przeżuć.
Czystość i Porządek, Gdy główną zasadą rad moich ci dawanych w dziele tem, jest zaprowadzenie jak największej czystości i nąjstaranniejszego porządku w Dworze twoim, gdy w każdej okoliczności na to zwracałam uwagę twą; nie mam więc potrzeby tu nad tem się więcej rozwodzić, daję Ci tylko jeszcze ogólne uwagi: iż czystość i porządek nie w jednem miejscu, nie tylko około Ciebie, ale wszędzie zaprowadzonemi być powinny; a w tenczas dopiero prawdziwą osiągniesz z tego korzyść, nie tylko pod względem przyjemności, ale i samego zdrowia i oszczędzenia się w wydatkach. Lecz jeżeli chcesz, aby w Dworze twym wszędzie czystość i porządek zakwitły, to sama ciągle dawaj w tym względzie przykład, na chwilę się nie zapominając bo pamiętaj, iż przysłowie niemieckie: Polnische wirthschaft jest, na nieszczęście sprawiedliwą krytyką. ...
Ciężary. Wiadomość wagi różnych przedmiotów może być użyteczną w gospodarstwie, dla tego tu je podaję. Kamienia granitowego jedna stopa kubiczna waży 180. Fnt
Marmuru stopa kubiczna od 200 do 250
Krzemiennej skały 190.
Te środki zewnętrzne nie są dostateczne, trzeba jeszcze przeczyścić krew napojami chlodząceini peżu, serwatki, łopianu, salsaparylli, itp. i żołądek środkami rozwalniającemi. Czasem jednak wrzedzionki pochodzą ze krwi zbyt wodnistej i słabej; wtedy branie proszków z Chiny, najpewniej je wyleczy.
Czosnek. Dla zniszczenia złego oddechu, który się miewa, gdy się czosnek jadło, trzeba kilka listków pietruszki przeżuć.
Czystość i Porządek, Gdy główną zasadą rad moich ci dawanych w dziele tem, jest zaprowadzenie jak największej czystości i nąjstaranniejszego porządku w Dworze twoim, gdy w każdej okoliczności na to zwracałam uwagę twą; nie mam więc potrzeby tu nad tem się więcej rozwodzić, daję Ci tylko jeszcze ogólne uwagi: iż czystość i porządek nie w jednem miejscu, nie tylko około Ciebie, ale wszędzie zaprowadzonemi być powinny; a w tenczas dopiero prawdziwą osiągniesz z tego korzyść, nie tylko pod względem przyjemności, ale i samego zdrowia i oszczędzenia się w wydatkach. Lecz jeżeli chcesz, aby w Dworze twym wszędzie czystość i porządek zakwitły, to sama ciągle dawaj w tym względzie przykład, na chwilę się nie zapominając bo pamiętaj, iż przysłowie niemieckie: Polnische wirthschaft jest, na nieszczęście sprawiedliwą krytyką. ...
Ciężary. Wiadomość wagi różnych przedmiotów może być użyteczną w gospodarstwie, dla tego tu je podaję. Kamienia granitowego jedna stopa kubiczna waży 180. Fnt
Marmuru stopa kubiczna od 200 do 250
Krzemiennej skały 190.